Yüz felci nedir?

 

Yüzdeki mimik kaslarına beyinden ikaz getiren fasiyal sinir liflerinin detaylı namacıylalerle hasar görmesi neticesinde yüzde hareket kayıbı gelişmesine yüz felci denir. Yüz felci ansızın meydana çıkabileceği gibi belli bir vakit dilimi ortamında aşamalı olarak da gelişebilir.

 

Yüz felci neden olur?

 

Yüz felci; baş travması, beyin damar tıkanıklığı, baş-boyun urları, yüz sinirinde zedelenme gibi değişik namacıylalerle meydana çıkabilir. Yüz felci namacıylaleri alçakta detaylı olarak açıklanmıştır.

 

Bell Paralizisi

 

Yüz felcinin en süregelen sebebi Bell paralizisi adı verdiği klinik durumdur. Bell paralizisi yüzün yalnızca bir doğrultusundaki kasları etkileyen, ansızın ilerleyen ve sebebi bilinmeyen bir yüz felci şeklidir. Altta yatan tümör, baş travması gibi açık bir sebep yoktur. Yüz sinirinde ödem meydana çıkması neticesinde içersinden geçtiği kemik yapılarda sıkışması neticesinde meydana çıktığı düşünülür. Fasiyal sinirin viral enfeksiyonu ile alakalı bulunduğu ön görü edilmektedir. Bell paralizisine bağlı yüz felci yaşamış hastaların %90’a yakını aşağı yukarı altı ay ortamında tamamiyle iyileşir.

 

İnme

 

Yüz felcinin daha ciddi bir sebebi inmedir. İnmeye bağlı olarak yüz kaslarını denetim eden sinir hücrelerinin beyinde hasar görmesi neticesinde gelişir. İnmeye bağlı yüz felcinde yüz sinirinde direkt olarak hasar yoktur. Bu halde yüz felci, beyin hasarı ve mesajların yüz sinirine doğru şekilde aktarılamamasından kaynaklanır. İnme tarzına bağlı olarak beyin hücrelerinin zarar görmesinin nedenleri;

Oksijen eksikliği
Kanaması sebebiyle beyin hücrelerinde aşırı basınç oluşması şekilde sıralanabilir.

Diğer nedenleri

Yüz felcinin başka namacıylaleri arasında şunlar bulunmaktadır:

Kafatası kırığı ve beyin hasarı
Yüz yaralanmaları
Baş ya da boyun urları
Orta kulak enfeksiyonu
Kulakta görülen başka hasarlar
Lyme hastalığı: Kene ısırması yolu ile insanlara bulaşan bakteriyel bir enfeksiyon hastalığı
Ramsay-Hunt Sendromu. Su çiçeği faktörü olan varisella zoster virüsünün yineleyen aktivasyonudur. Bu hastalığın bir neticesi olarak yüz siniri zedelenirse yüz felci gelişir.
Beyni ve omuriliği etkileyen multipl skleroz ve Guillain-Barré belirtisi gibi otoimmün hastalıklar
Cerrahi nedenler: Mesela akustik nöRoma ya da fasiyal sinir urunun çıkarılması esnasında ya da tükrük bezlerinden en büyüğü olan parotis bezi ameliyatları yapılırken fasiyal sinire zarar verilmesi
Rahimde fasiyal sinir ya da yüz kaslarının anormal gelişimi
Moebius, Charge ya da Melkersson-Rosenthal belirtisi gibi doğuştan gelen sendromlar sebebiyle doğuştan yüz felci görülebilir.
Doğum travması: Doğum esnasında forseps tüketimi ya da yüz gelişi sebebiyle birtakım bebeklerde yüz sinirinde yaralanma olabilir. Sonuç olarak geçici yüz felci gelişebilir. Bu tür sinir yaralanması ilerleyen bebeklerin %90’ı tedavi olmadan tamamiyle iyileşir.

 

Yüz felci bulguları nelerdir?

Yüz felcinin çok değişik bulguları bulunmaktadır ve şunlar nedeni bağlı olarak şahıstan şahsa değişiklik gösterir.
Bell paralizisi bulguları

Bell paralizisi bulguları arasında şunlar olabilir:

Tek doğrultulu yüz felci
Etkilenen doğrultuda göz kırpma ve alın kırıştırma denetimi kayıbı
Azalmış gözyaşı
Ağızda sarkma
Kaslarda seğirme gibi istemsiz hareketler
Etkilenen doğrultuda değişmiş tat duyusu
Konuşma bozukluğu
Aşırı salya üretimi
Yeme ya da içme zorluğu
Kulak içersinde ya da gerisinde ağrı
Çene mafsalı etrafında ağrı
Etkilenen doğrultudaki kulakta seslere aşırı duyarlılık
Baş ağrısı

Sayılan açıklanan büyülenen doğrultuda meydana çıkar. Nadir hallerde Bell paralizisi yüzün her iki doğrultusundaki sinirleri de etkileyebilir.
İnmeye bağlı yüz felci bulguları

İnmeye bağlı yüz felci yaşamış hastalar genelde Bell paralizisinde görülen aynı bulguları gösterirler. Ancak, inmede birtakım ek açıklanan bulunmaktadır. Bell paralizisinde görülenlere ek olarak alttaki açıklanan bulunmaktadır;

Bilinç değişikliği
Kafa karışılığı
Baş dönmesi
Denge problemleri
Görme problemleri
Epileptik nöbetler
Vücudun bir doğrultusunda kollarda ya da bacaklarda kuvvetsizlik

İnmeye bağlı yüz felci yaşamış hastalarda Bell paralizisinin aksine büyülenen doğrultudaki göz kırpma ve alın kırıştırma yeteneği korunur.

İnme ve başka yüz felci nedeni ile ayırt etmek zor bulunduğu amacıyla, yüz felci bulguları fark edildiği anda yapılacak en doğru şey 112’yi arayarak acil yardım çağırmaktır.

 

Yüz felci tanısı nasıl konulur?

Yüz felci tanısı amacıyla hekim hastanın kaş kaldırma, göz kırpma, gülümseme, kaşları çatma gibi mimikler yapmasını isteyerek kas faaliyetlerini değerlendirir. Ayırıcı tanı amacıyla elektromiyografi (kasların ve onları denetim eden sinirlerin sağlığını denetim eden test), MRG ve BT gibi görüntüleme taramaları ve kan testleri yapılabilir. Testler sayesinde yüz felcinin sebebi saptanmaya çalışılır.

 

Yüz felci tedavisi nasıl yapılır?

Yüz felci tedavisi altta yatan nedene göre planlanır.
Bell paralizisine bağlı yüz felci tedavisi

Bell paralizisi tespit edilen bireylerin büyük çoğunluğunda tedavi olsun ya da olmasın yüz felci bulguları kendi kendine tamamiyle iyileşme gösterir. Bununla beraber çalışmalar yüz felci geliştiğinde hemen ağız yolu ile prednizon gibi steroidlerin ve antiviral ilaçların alınmasının, tam iyileşme şansını artırmaya yardımcı olma ihtimalini göstermiştir. Hem de fizik tedavi programları kasların güçlendirilmesine ve kalıcı hasarı önlemeye yardımcı olabilir.

Tamamen iyileşmeyenler amacıyla, tamamiyle kapanmayan göz kapaklarının düzeltilmesine ya da çarpık gülümsemenin düzeltilmesi amacıyla plastik cerrahiden yardım alınabilir.

Yüz felci amacıyla en büyük tehlike mümkün göz hasarıdır. Bell paralizisi genelde bir ya da iki göz kapağının tamamiyle kapanmasını önler. Göz kırpmada problem meydana çıktığında kornea kuruyabilir ve yabancı partiküller göze girip zarara namacıyla olabilir. Bu sebeple yüz felci olan şahıslar gün boyu suni gözyaşı kullanmalıdır. Gözün nemli kalması ve korunmasını sağlamak amacıyla ilaveten şeffaf plastikten yapılmış bir aparat takmaları gerekebilir.

 

İnmeye bağlı yüz felci tedavisi

İnmeden kaynaklanan yüz felci tedavisi amacıyla ilk olarak inmenin tedavi edilmesi gerekir. İnme çok yeni olmuşsa ve pıhtıdan kaynaklanıyorsa pıhtının çözülmesine yönelik tedavi uygulanır. İnme, çok uzun vakit evvelce olmuşsa, beyinde daha çok hasar tehlikesini azaltmak amacıyla ilaç tedavisi başlanabilir. İnmenin kalıcı duruma gelmemesi amacıyla erken dönemde tedavi edilmesi büyük ehemmiyet taşır.

 

Diğer nedenlerden kaynaklanan yüz felci tedavisi

Diğer nedenlerden ötürü meydana gelen yüz felci tedavisinde ameliyatla hasar görmüş sinirleri ya da kasları tamir etmek ya da varsa urları çıkarmak gibi yöntemler kullanılabilir. Üst göz kapağının kapatılmasına yardımcı olmak amacıyla ufak ağırlıklar cerrahi yolla kapağın amacıyla yerleştirilebilir.

Bazı insanlar felce ek olarak denetimsiz kas hareketleri yaşayabilir. Bu kasların botoks enjeksiyonları ile geçici olarak felç edilmesi ve ilaveten fizik tedavi programları istemsiz kas faaliyetlerini denetim altına alabilmek amacıyla yardımcı olabilir.

 

Yüz felci nasıl geçer?

Yüz felci amacıyla hekim denetimde yapılan tıbbi tedavinin yanı sıra akupunktur gibi tamamlayıcı tıp yöntemleri etkili neticeler verebilir. Yüz felci geçirdikten ileri ilk 6 ay ortamında ortalama 10-12 seanslık bir akupunktur tedavisi uygulanması yararlı olabilir.